محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
70
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
قطلونيه بود كه خاندان برنگار بر آن حكومت مىكرد . بدينگونه مملكت مسيحى به چند مملكت كوچك تقسيم شد و باب رقابت و كينهتوزى در ميان آنان گشوده گرديد . اين انقسام و گسستگى در مملكت مسيحى در زمانى صورت گرفت كه دولت بزرگ اسلامى هم به چند دولت ضعيف و رقيب يكديگر تقسيم شده بود و اين از حسن طالع مسلمانان بود . بدينگونه تا مدت زمانى ميان دو بخش اسپانياى مسيحى و اسپانياى مسلمان توازنى پديد آمد . ولى اسپانياى مسلمان همچنان گرفتار تفرقه ماند ، در حالى كه اسپانياى مسيحى در راه اتحاد و يكپارچگى گام برمىداشت . قشتاله تلاش مىكرد كه مملكت ليون را ضميمهء خود كند و چند بار براى مدت كوتاهى - به هدف خويش نيز نائل آمد . آراگون نيز مىخواست امارت قطلونيه را كه ميان او و دريا فاصله افكنده بود تصرف كند و اين دو مملكت هر دو براى پايان دادن به استقلال مملكت كوچك ناوار سعى مىورزيدند و سرانجام آن را ميان خود تقسيم كردند . قشتاله بخشى را كه محاذى رود ابرو بود تصرف كرد و آراگون به بخشى كه در دامنهء جبال پيرنه بود دست يافت . بدينگونه در سال 1076 م مملكت ناوار براى مدتى از صحنه خارج شد . اما ناوار حدود شصت سال بعد بار ديگر استقلال خويش بازيافت . بدين قرار كه چون آلفونسوى جنگجو پادشاه آراگون بمرد و در سال 1134 م برادرش راهب راميرو به جاى او نشست ، مردم ناوار اميرى از سلالهء پادشاهان قديمشان به نام گارسيا راميرس را به پادشاهى برداشتند و بدينگونه ناوار از آراگون و قشتاله جدا شد و تا مدتى بعد زندگى مستقل خويش از سرگرفت . ولى آراگون و قطلونيه پس از چندى متحد شدند ، يعنى ريمون برنگار امير قطلونيه ، ترونلا دخت راميرو پادشاه آراگون را به زنى گرفت و چون راميرو بدون هيچ فرزندى درگذشت ريمون برنگار مملكت آراگون را در تصرف گرفت و آن دو مملكت متحد ، آراگون بزرگ را از اين زمان ، به وجود آوردند . شمار ممالك اسپانياى مسيحى در خلال قرن دوازدهم به پنج مىرسيد و آنها عبارت بودند از قشتاله و ليون و آراگون و ناوار و پرتغال ، پرتغال پيش از اين ولايتى از ولايات جليقيه بود يا امارتى بود تابع آن و تا نيمهء قرن دوازدهم نتوانست به استقلال